Sau khi động cơ mới được lắp ráp hoặc vừa đại tu, các bề mặt bên trong chưa đạt trạng thái tiếp xúc hoàn hảo. Bên trong thành xi-lanh sau quá trình doa, mài vẫn còn những đỉnh và đáy siêu nhỏ. Xéc-măng cần một mức mài mòn có kiểm soát để thích nghi với bề mặt này, tạo độ kín cần thiết.

Theo các chuyên gia kỹ thuật ô tô, đây chính là lý do dầu chạy rà (hay còn gọi là dầu rodai) được pha chế khác với dầu động cơ thông thường. Trong khi đó, nhiều tài xế lầm tưởng dầu nhớt nào cũng có tác dụng chống mài mòn. Việc hiểu sai và dùng nhầm loại dầu trong những giờ đầu tiên sau khi vừa lắp mới hoặc đại tu có thể khiến động cơ xe ô tô giảm tuổi thọ nghiêm trọng.

Sứ mệnh khác biệt: Bảo vệ dài hạn và mài mòn có kiểm soát

Hầu hết mọi người đều biết đầu động cơ thông thường được thiết kế để sử dụng lâu dài với các chất phụ gia giúp bôi trơn, làm mát, giảm ma sát tối đa, làm sạch cặn bẩn và bảo vệ các chi tiết máy sau hàng ngàn km vận hành. Thế nhưng, dầu bôi trơn trong giai đoạn chạy rà được thiết kế với mục tiêu ngược lại, khuyến khích một lượng mài mòn nhỏ, có kiểm soát ở các vị trí trọng yếu.

 

Theo tập đoàn dầu nhớt của Mỹ Amsoil, dầu chạy rà sử dụng công thức dầu gốc khoáng, không có chất điều chỉnh ma sát, qua đó tạo điều kiện để các đỉnh nhỏ trên thành xi-lanh được san bằng và giúp vòng xéc-măng làm kín tốt hơn. Khi hai chi tiết này "ăn khớp" hoàn hảo với nhau, tạo ra một lớp vòng đệm kín tuyệt đối, giúp động cơ đạt tỷ số nén tối ưu và không bị rò rỉ áp suất.

Bí mật nằm ở công thức hóa học

Sự khác biệt về công năng của hai loại dầu bắt nguồn từ công thức pha chế đặc thù. Chuyên gia của Amsoil cho biết: "Một điểm đáng chú ý của dầu chạy rà là hàm lượng kẽm và phốt pho cao hơn trong một số công thức, thường tồn tại dưới dạng phụ gia chống mài mòn ZDDP."

ZDDP đóng vai trò là "tấm khiên" bảo vệ các chi tiết chịu tải lớn như trục cam, con đội, bạc biên, bạc chính và các bộ phận liên quan trong giai đoạn đầu vận hành.

Ngoài ra, dầu động cơ thông thường có chất tẩy rửa mạnh để cuốn trôi cặn bẩn. Nhưng ở dầu chạy rà, lượng chất này bị giảm xuống mức thấp để không rửa trôi các vi hạt ma sát có lợi, giúp quá trình định hình tiếp xúc diễn ra thuận lợi.

Nói cách khác, dầu chạy rà phải giải quyết đồng thời hai yêu cầu tưởng như trái ngược: cho phép một lượng mài mòn cần thiết ở khu vực xéc-măng và thành xi-lanh nhưng vẫn phải bảo vệ các chi tiết quan trọng khác khỏi hao mòn quá mức.

Khuyến cáo cho người sử dụng xe

Dầu chạy rà chỉ là một "công cụ tạm thời", không phải loại dầu để sử dụng lâu dài. Theo khuyến cáo của nhà sản xuất dầu nhớt Shell, sau khi động cơ hoàn thành quá trình chạy rà theo yêu cầu của nhà sản xuất hoặc đơn vị đại tu, lớp dầu này buộc phải xả bỏ hoàn toàn và thay bằng loại dầu động cơ phù hợp với thông số kỹ thuật của máy.

Với ô tô mới xuất xưởng hiện nay, đa phần các nhà sản xuất đã sử dụng công nghệ gia công chính xác và nạp sẵn dầu chuyên dụng, người dùng mua xe mới hiếm khi phải tự thay dầu chạy rà.

Tuy nhiên, nếu xe bạn vừa tiến hành đại tu động cơ tại các xưởng dịch vụ, do mỗi động cơ có thiết kế xéc-măng, vật liệu, công nghệ xử lý bề mặt và quy trình chạy rà khác nhau, hãy đảm bảo rằng kỹ thuật viên đã sử dụng đúng loại dầu chạy rà trong những kilomet đầu tiên. Đây là bước đệm bắt buộc để cỗ máy vận hành êm ái, tạo ra độ nén tốt và bền bỉ trong suốt vòng đời.

(Nguồn: https://vietnamnet.vn/dau-boi-tron-khi-chay-ra-may-khac-voi-dau-dong-co-o-diem-nao-2544217.html)